Hakaret Suçunda Ön İnceleme Kapsamının Genişletilmesi: Anayasa Mahkemesi Kararı ve 11. Yargı Paketi

Kamuoyunda 11. Yargı Paketi olarak bilinen Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ile, hakaret suçuna ilişkin önödeme mekanizması Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda genişletilmektedir.

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin ikinci fıkrası; “Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde…” düzenlemesini içermekte olup, kamuoyunda yaygın olarak sosyal medya aracılığıyla işlenen hakaret suçları bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bu fiiller ile aynı maddenin üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde yer alan nitelikli hâller, 7531 sayılı Kanun ile önödeme kapsamına alınmıştı. (TCK m.75).

Ancak yapılan bu düzenleme, hakaret suçunun basit hâlinin (TCK m.125/1) uzlaştırma kapsamında kalması, buna karşılık yukarıda belirtilen nitelikli hâllerin önödeme kapsamına alınması nedeniyle kanun önünde eşitlik ilkesi bakımından sorunlu bir görünüm ortaya çıkarmıştı. Ayrıca, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret (TCK m.125/3-a) de önödeme kapsamı dışında bırakılmıştı. Anayasa Mahkemesi, yapılan başvuru üzerine değerlendirdiği bu düzenlemede;

“Farklı muamelenin nesnel ve makul bir temeli tespit edilememiştir.”

tespitinde bulunmuş ve resmi gazete yayım tarihi 29/5/2025 olan kararı ile ilgili hükmü iptal etmiştir.

11. Yargı Paketi – Önödeme Usulünün Anayasaya Uygun Şekilde Devamlılığı

Anayasa Mahkemesi, yayım tarihinden dokuz ay sonra yürürlüğe girecek bu hüküm ile, TBMM’nin iptale konu kuralları Anayasa’ya uygun şekilde yeniden düzenlemesinin yolunu açmış; yürürlük tarihi olarak 1/3/2026’yı öngörmüştür. Beklenen bu düzenleme 11. Yargı Paketi’nde yer almaktadır.

Yeni düzenleme ile suçun basit hali de önödeme kapsamında yer alacak:

Bu ne anlama geliyor?

• Sosyal medya hakaretleri,
• Yüze karış ve gıyapta hakaret,
• Telefonla, mesajla, videoyla hakaret,

hepsi aynı süzgeçten geçirilecek.

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunun ise istisnai olarak önödeme kapsamının dışında tutulması hedefleniyor. Meclis tutanaklarına yansıyan ifadelerde, bu hususun muhalefet tarafından eleştiri konusu edildiği görülüyor.

Hakaret Suçuna İlişkin 11. Yargı Paketinde Yer Alan Bir Diğer Husus: Mevcut Dosyaların Sonuçlandırılması

Anayasa Mahkemesi, 7531 sayılı Kanun sonrasında hakaret suçu bakımından iki ayrı düzenlemeyi iptal etmişti. İlk olarak yukarıda açıklanan, önödeme başlıklı TCK m.75 kapsamında yalnızca bazı nitelikli hâllerin önödeme kapsamına alınmasına karşın basit hâlin ve kamu görevlisine karşı işlenen hâlin kapsam dışında bırakılmasını eşitlik ilkesine aykırı bulmuş; ardından CMK Geçici 7/2’de yer alan ve yürürlükten önceki dosyalarda önödeme uygulanmasını tamamen engelleyen hükmü, lehe ceza normunun uygulanmasını ortadan kaldırdığı için iptal etmişti.

Yeni yasa tasarısı ile hakaret suçu bakımından ele alınan bir diğer husus, mevcut dosyaların nasıl sonuçlandırılacağına ilişkindir. Tasarıya göre, uzlaştırmanın sağlandığı mevcut dosyalar bakımından önödeme hükümleri uygulanmayacak; uzlaştırmanın sağlanmadığı dosyalar ise önödeme hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır. Yeni tasarı, yalnızca uzlaştırması kesin olarak tamamlanmış dosyaları istisna tutarak, diğer tüm dosyalar için önödeme yolunu açık bırakmaktadır.